Edukacja

Informacje na temat edukacji prawnej można znaleźć na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości https://www.ms.gov.pl/pl/dzialalnosc/edukacja-prawna                                                                                                              

                                                                                                                                                                                                                                                   

                                                     EDUKACJA

INFORMACJA O EDUKACJI PRAWNEJ, 

W RAMACH PROGRAMU MEDIACJE RÓWIEŚNICZE

 

 

         Wzorem lat ubiegłych, w szkołach na terenie działania Sądu Okręgowego w Zamościu jest prowadzona edukacja prawna 
w formie programu „Mediacje rówieśnicze sposobem na przezwyciężanie przemocy i agresji w szkole”, realizowanego wspólnie 
z Lubelskim Kuratorem Oświaty w Lublinie w szkołach województwa lubelskiego w roku szkolnym 2016/2017, w ramach ogólnego  przedsięwzięcia Prezesa Sądu Okręgowego w Lublinie.

        Głównym celem programu jest przeciwdziałanie agresji i innym patologicznym zachowaniom młodzieży w szkole 
a w szczególności promocja rozwiązywania konfliktów i sporów rówieśniczych bez przemocy oraz podniesienie kultury prawnej 
w szkołach poprzez propagowanie idei sprawiedliwości naprawczej. Edukacja prawna ma także na celu uświadomienie, że wiele konfliktów można rozwiązać poprzez dialog, prowadzący do porozumienia.

     W ramach programu młodzież szkół objętych programem bierze udział w serii spotkań edukacyjnych. W trakcie pogadanek prowadzonych m.in. przez sędziów i prokuratorów jest przekazywana uczniom wiedza o zagadnieniach prawnych 
i sprawiedliwości naprawczej. Uczniowie otrzymają odpowiedź na pytania: czym jest prawo, kiedy mamy do czynienia z jego naruszeniem, co to jest przestępstwo i jakie są jego konsekwencje, jakie środki wychowawcze mogą być zastosowane wobec nieletnich na gruncie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Uczniowie poznają anatomię i psychologię konfliktów, 
a także możliwość alternatywnego rozwiązywania sporów. W sposób szczególny eksperci prowadzący pogadanki skupiają się na zaprezentowaniu mediacji, jako głównej metody radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych.

   Spośród uczniów klas piątej i szóstej szkół podstawowych, pierwszej i drugiej gimnazjów, pierwszej i drugiej szkół ponadgimnazjalnych są wybierani potencjalni mediatorzy rówieśniczy, którzy w trakcie warsztatów z doświadczonym mediatorem nabywają umiejętności potrzebne do niesienia pomocy innym w rozwiązywaniu konfliktów.

    Umiejętność prowadzenia mediacji rówieśniczej będzie prezentowana przez uczniów z poszczególnych szkół na konferencjach przewidzianych w czasie Tygodnia Mediacji –  w dniach 16 – 20 października 2017 r. oraz Międzynarodowego Dnia Mediacji 
– 19 października 2017 r.    

        Młodzież szkolna, po uzgodnieniu z kierownictwem poszczególnych Sądów w okręgu działania Sądu Okręgowego 
w Zamościu, może uczestniczyć w rozprawach jako publiczność, w celach edukacyjnych. 

 

 

                                                                                                                                            Elżbieta Koszel

                                                                                                           Koordynator ds. Mediacji Sądu Okręgowego w Zamościu,

                                                                                                                             Odpowiedzialna za edukację prawną

 

 

 

 

                                         SĄD OTWARTY NA MEDIACJĘ RÓWIEŚNICZĄ         

                I.  Wychowanie dla dobra dziecka           

              Każde społeczeństwo dysponuje katalogiem norm prawnych, których przekroczenie skutkuje sankcjami. Przestrzeganie tych norm i zasad zachowania zgodnego z powszechnymi oczekiwaniami wymaga jednak wczesniejszego ich poznania. Kształtowanie osobowości człowieka oraz przygotowanie do właściwego funkcjonowania w społeczeństwie następuje
w procesie wychowania.

            Jan Zamoyski –  hetman wielki koronny Rzeczypospolitej Obojga Narodów,  w akcie fundacyjnym Akademii Zamojskiej podnosił:

            „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie…Nadto przekonany jestem, że tylko edukacja publiczna zgodnych i dobrych robi obywateli”.[1]

            Dodając do wyrazu „chowanie” przedrostek „wy” powstaje wyrażenie stwarzające obowiązek adresowany do wszystkich, którzy mają udział w kształtowaniu u dzieci postrzegania świata, formowaniu uczuć moralnych i estetycznych, postaw społecznych i przekonań.

            Wobec dziecka nie można stosować takich sankcji za przekroczenie norm prawnych, jak względem dorosłych. Dobro dziecka wymaga, aby cele wychowawcze eliminowały wolę odwetu za popełnione przez nieletniego czyny.

            Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich[2] zawiera preambułę będącą wskazaniem interpretacyjnym wszystkich jej przepisów. Z treści preambuły wynika, że unormowania zawarte w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich (dalej: u.p.n.) zmierzają przede wszystkim do osiągnięcia dwóch celów:

1/ przeciwdziałanie demoralizacji i przestępczości nieletnich oraz stworzenia warunków powrotu do normalnego życia nieletnim, którzy popadli w konflikt z prawem, bądź zasadami współżycia społecznego;

2/  umocnienie funkcji opiekuńczo – wychowawczej i poczucia odpowiedzialności rodzin za wychowanie nieletnich na świadomych swych obowiązków członków społeczeństwa.

            Preambuła kierowana jest do organów i osób stosujących przepisy tej ustawy a w szczególności policji, prokuratury, sądów rodzinnych, kuratorów sądowych.[3] Cele  ustawy powinny także przyświecać wychowaniu szkolnemu.

            W sprawie nieletniego należy kierować się przede wszystkim jego dobrem, dążąc do osiągnięcia korzystnych zmian 
w osobowości i zachowaniu nieletniego oraz zmierzając, w miarę potrzeby, do prawidłowego spełnienia przez rodziców lub opiekunów ich obowiązków wobec nieletniego, uwzględniając przy tym interes społeczny (art. 3 u.p.n.).

            Dyrektywa wynikająca z art. 3 u.p.n. (wzgląd na dobro dziecka) jest zgodna z art. 37 i 40 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne O.N.Z. w dniu 20 listopada 1989r.[4] W duchu tej Konwencji dziecko, z uwagi na swoją niedojrzałość fizyczną oraz umysłową, wymaga szczególnej opieki i troski, w tym właściwej ochrony prawnej. Jednocześnie dziecko powinno być w pełni przygotowane do życia w społeczeństwie jako indywidualnie ukształtowana jednostka, wychowana w duchu ideałów: pokoju, godności, tolerancji, wolności, równości i solidarności. Państwo powinno podjąć wszelkie działania 
(w tym ustawodawcze i administracyjne) w kierunku realizacji praw dzieci. Różnorodność przedsięwzięć, takich jak opieka, poradnictwo, nadzór, programy edukacyjne, szkolenia oraz inne rozwiązania alternatywne mają być dostępne dla odpowiedniego postępowania z dziećmi w sposób właściwy dla ich dobra, a także proporcjonalny zarówno w stosunku do okoliczności, jak i do popełnionego czynu.

            Dalsze wskazania dotyczące postępowania w przypadku konfliktu z udziałem dzieci zostały zawarte w Europejskiej Konwencji o wykonywaniu praw dzieci z dnia 25 stycznia 1996r.[5]

            Z preambuły tej Konwencji wynika, że prawa i dobro dzieci powinny być chronione i promowane. W tym celu dzieci powinny mieć możliwość wykonywania swoich praw, w szczególności w toku dotyczących ich postępowań w sprawach rodzinnych. Dzieci powinny otrzymać istotne informacje, aby ich prawa i dobro mogły być promowane. Trzeba przykładać należytą wagę do stanowiska dzieci.

            W przypadku konfliktu pożądana jest próba osiągnięcia porozumienia, zanim sprawa zostanie przedstawiona organowi sądowemu. Aby zapobiec sporom i rozstrzygnąć je oraz, aby uniknąć wszczynania postępowań przed organami sądowymi, Państwa – Strony powinny popierać wprowadzenie mediacji oraz innych form rozstrzygania sporów, a także korzystanie z tych metod w celu doprowadzenia do ugody we właściwych rodzajach spraw (art. 13 Europejskiej Konwencji o wykonywaniu praw dzieci – Mediacja i inne metody rozwiązywania sporów).

 

               II.    Mediacja rówieśnicza

           

         W środowisku szkolnym, gdzie konflikt między dziećmi jest zjawiskiem nieuniknionym, zapobieganie sporom oraz rozwiązywanie ich tak, aby nie było potrzeby kierowania sprawy do sądu rodzinnego nie jest zadaniem łatwym.[6]

             W okresie środkowego dzieciństwa (7 – 12 lat) a następnie w wieku dorastania (od 13 roku życia), dzieci więcej czasu spędzają z rówieśnikami niż z rodzicami i innymi osobami dorosłymi. W sytuacji konfliktu, nastolatek potrafi spojrzeć na skłócone strony z uogólnionej perspektywy osoby trzeciej. Potrafi „wyjść poza konflikt” jako obserwator, rozpatrując jednocześnie swój punkt widzenia i stanowisko drugiej strony.[7]

            Program Mediacja rówieśnicza w szkole metodą przeciwdziałania agresji i niedostosowaniu młodzieży realizowany 
w szkołach województwa lubelskiego, na terenie działania Sądu Okręgowego w Lublinie oraz Sądu Okręgowego w Zamościu, pod patronatem Rzecznika praw Dziecka i Ministra Sprawiedliwości, pozwala podjąć próbę rozwiązania konfliktu przed mediatorem, którym nie jest osoba z zewnątrz, ale uczeń szkoły. Podobnie jak w przypadku mediatorów dorosłych, powinna to być osoba „godna zaufania”, ciesząca się autorytetem wśród rówieśników. W ramach tego programu prowadzone są szkolenia mediatorów wybranych spośród uczniów, w kierunku właściwej realizacji idei sprawiedliwości naprawczej. Należy pamiętać, że tworzą ją: dobrowolność, poufność, bezstronność, neutralność i akceptowalność.

            Naczelną zasadą i zaletą mediacji jest dobrowolny udział w niej stron konfliktu.  Przystąpienie do mediacji dzieci pozostających w sporze daje wymierne korzyści.

            Po stronie pokrzywdzonego następuje m.in.:

- wyrażenie swoich problemów i uczuć, odreagowanie emocji;

- wyzbycie się lęku powstałego na skutek działania sprawcy czynu nagannego;

- poznanie motywów działanie drugiej strony konfliktu;

- przywrócenie poczucia bezpieczeństwa i zaufania do środowiska szkolnego.

            Nieletni sprawca czynu ma możliwość:

- przyznania się do popełnienia czynu;

- wytłumaczenia swojego działania (wskazanie motywów);

- zrozumienie, że wyrządził przykrość, krzywdę, bądź szkodę drugiej osobie;

- wyrażenie skruchy, przeproszenie, naprawienie szkody w miarę swoich możliwości;

- dostrzeżenie potrzeby zmiany zachowania w przyszłości.

Dzięki temu może nastąpić rzeczywiste (a nie tylko pozorne i chwilowe) pojednanie się stron konfliktu. Istotnym jest, że osiągnięcie porozumienia ma miejsce zanim sprawa zostanie skierowana do sądu rodzinnego.

            Taki sposób rozwiązania sporu pozostaje w zgodności z celami wyznaczonymi w Europejskiej Konwencji o wykonywaniu praw dzieci z dnia 25 stycznia 1996r.

            Wdrożenie i realizacja programu mediacji rówieśniczej należy do władz szkoły i nauczycieli, którzy powinni stworzyć uczniom możliwość opanowania sporu. Wewnętrzną organizację szkoły, plany zajęć, reakcję na potrzeby i problemy uczniów należy podporządkować tym celom.

            Jednak nie każdy konflikt rówieśniczy nadaje się do mediacji. Zadaniem nauczycieli, dyrekcji i pedagoga szkolnego jest ustalenie:

- genezy oraz dynamiki konfliktu;

- zachowania uczniów w konflikcie;

- ocenę ewentualnych szkód;

- znaczenie sporu dla przyszłych relacji rówieśniczych;

- wolę uczniów poddania się mediacji.

Wskazanie i skierowanie konkretnego sporu do odpowiedniej formy jego opanowania, m.in. do mediacji, poprzedza analiza jego specyfiki, uwarunkowania stron oraz możliwości rozwiązania bez udziału sądu.[8]

 

                III.    Koncepcja sądu otwartego            

              Jeżeli sprawa nieletniego zostanie skierowana do sdu rodzinnego, organ ten powinien być otwarty na alternatywne metody rozwiązywania sporu. Sąd stwarzający stronom możliwość doboru sposobu opanowania sporu jest "sądem otwartym". Jego wewnętrzna struktura oraz zasady funkcjonowania dają elastyczny mechanizm, reagujący na potrzeby otoczenia społecznego i dążący przede wszystkim do poprawnych relacji między stronami, z uwzględnieniem potrzeb otoczenia.[9]

               Elastyczność działań sędziego rodzinnego (sądu rodzinnego) wyraża ideę wymiaru sprawiedliwości dostosowanego do warunków konkretnego sporu oraz dającego możliwość aktywnego udziału stron w jego rozwiązaniu, w szczególności poprzez możliwość doboru najlepszego w danych warunkach sposobu jego opanowania.[10]

            Jak wspomniano wyrażona w art. 3 u.p.n. zasada nakazuje kierować się w sprawie nieletniego przede wszystkim jego dobrem, dążyć do osiągnięcia pozytywnych zmian w jego osobowości i zachowaniu, zwracając przy tym uwagę na interes społeczny. Sąd rodzinny powinien także uwzględniać interes pokrzywdzonego, jeżeli czyn nieletniego dotyczy innej osoby.

            Zgodnie z art. 3a § 1 u.p.n. w każdym stadium postępowania sąd rodzinny może, z inicjatywy lub za zgodą nieletniego 
i pokrzywdzonego, skierować sprawę do instytucji lub osoby godnej zaufania w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego. Istota mediacji wyraża się tym, żeby sprawca i pokrzywdzony próbowali rozwiązać problem, jaki wynikł z faktu określonego zachowania nieletniego. Taka sytuacja może mieć miejsce wtedy, gdy nieletni naruszył dobro prawnie chronione innej osoby[11].

            Zawarcie ugody przed mediatorem przez pokrzywdzonego i nieletniego (a pośrednio także przez jego rodziców) w efekcie nie kończy postępowania sądowego. Wynik mediacji podlega kontroli i ocenie sądu. Jeżeli ta ocena prowadzi do wniosku, że na skutek mediacji osiągnięte zostały wobec nieletniego określone cele wychowawcze, postępowanie sądowe może być umorzone[12].

 

                IV.    Przekazanie sprawy nieletniego szkole

            W poprzednio obowiązującym stanie prawnym oprócz katalogu środków wychowawczych przewidzianych w art. 6 u.p.n. sędzia rodzinny miał możliwość przekazania sprawy nieletniego szkole. Zgodnie z art. 42 § 4 u.p.n. (który utracił moc obowiązująca z dniem 2 stycznia 2014r.) sędzia rodzinny mógł przekazać sprawę nieletniego szkole, do której nieletni uczęszcza, jeżeli uznał, że środki wychowawczego oddziaływania, jakimi dana szkoła rozporządza, są dostateczne.

W praktyce orzeczniczej sędziowie rodzinni rzadko korzystali z tej możliwości. Mankamentem uprzedniej regulacji była trudność w weryfikowaniu skuteczności takiego przekazania[13]. Nadto Sąd nie mógł realnie ocenić, czy dana szkoła rozporządza dostatecznymi środkami oddziaływania wychowawczego.

            Po zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich z dniem 2 stycznia 2014r.[14] sąd rodzinny może przekazać sprawę nieletniego, za jego zgodą, szkole, do której nieletni uczęszcza, jeżeli uzna, że środki oddziaływania wychowawczego, jakimi dana szkoła dysponuje, są wystarczające (art. 32j § 1 u.p.n.). Sąd rodzinny wskazuje w miarę potrzeby kierunki oddziaływania wychowawczego.

            Z takiego unormowania wynika, że sąd rodzinny dokonuje oceny, czy szkoła, do której uczęszcza nieletni dysponuje odpowiednimi środkami wychowawczymi. W szczególności pozytywna ocena powinna dotyczyć szkół, w których realizowany jest program mediacji rówieśniczych. W szkołach tych są właściwie przeszkoleni mediatorzy wyłonieni spośród uczniów, jako osoby godne zaufania. Nad wynikiem mediacji rówieśniczej czuwa dyrekcja szkoły.

            Istotnym jest, że przekazanie sprawy nieletniego szkole następuje za jego zgodą. Jeżeli intencją sądu jest oddziaływanie wychowawcze w postaci mediacji rówieśniczej, również zgoda pokrzywdzonego w kierunku rozwiązania konfliktu przed mediatorem rówieśniczym powinna być uwzględniona. Obdarzenie nieletnich zaufaniem i umożliwienie im realizacji sprawiedliwości naprawczej, może przynieść lepsze efekty wychowawcze niż stosowanie środków z art. 6 u.p.n.

            Nowością jest nałożenie na szkołę, której przekazano sprawę nieletniego, obowiązku informowania sądu rodzinnego 
o podjętych działaniach wychowawczych i osiągniętych efektach, nie rzadziej niż co 6 miesięcy (niezwłocznie zaś o ich nieskuteczności). Pomimo, że postępowanie rozpoznawcze zakończyło się wobec wydania postanowienia o przekazaniu sprawy szkole, sąd rodzinny ma możliwość podjęcia działań prawnych w przypadku nieskuteczności środków podjętych przez szkołę. Przepis art. 79 § 1 u.p.n., stosowany odpowiednio, umożliwia m.in. zmianę środka wychowawczego, jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają.

 

                V.    Wnioski końcowe

             Sąd otwarty na współpracę ze szkołą, do której uczęszcza nieletni, posiadający wiedzę, które ze szkół dysponują odpowiednimi środkami oddziaływania wychowawczego, w szczególności osiągniętymi w wyniku realizacji programu mediacji rówieśniczych, powinien częściej korzystać z możliwości alternatywnego rozwiązywania konfliktów nieletnich w środowisku szkolnym.

            Takie współdziałanie pozostaje w zgodności z Konwencją o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989r. Wówczas rozwiązania alternatywne będą dostępne dla odpowiedniego postępowania z dziećmi, w sposób właściwy dla ich dobra a także proporcjonalny zarówno w stosunku do okoliczności, jak i do popełnionego czynu (art. 40 pkt 4 Konwencji).

            Umożliwienie zmiany sposobu myślenia nieletniego, dostrzeżenie poglądu drugiej strony konfliktu, zrozumienie istoty krzywdy wyrządzonej innej osobie prowadzi do spontanicznej próby naprawienia tego co się stało, stosownie do możliwości samego nieletniego.

            Jest to niewątpliwie bardzo ważny element wychowawczy, wywołujący dalej idące zmiany w osobowości dziecka niż stosowane na mocy art. 6 u.p.n. środki wychowawcze.

            Mediacja rówieśnicza w szkołach, realizowana we współpracy z sądami rodzinnymi, pozwoli na dopełnienie celów określonych w preambule ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, jakimi są: przeciwdziałanie demoralizacji 
i przestępczości nieletnich oraz stworzenie warunków powrotu do normalnego życia nieletnim, którzy popadli w konflikt
z prawem lub zasadami współżycia społecznego.

            Nieletni świadomi swych obowiązków i odpowiedzialności za własne czyny wniosą w dorosłe życie umiejętność prowadzenia dialogu, opartego na wzajemnym szacunku i zrozumieniu.

            Mediacja rówieśnicza jest ważnym narzędziem wpływającym na kształtowanie prawidłowych postaw życiowych, budowanie podmiotowości i wzmacnianie społeczeństwa obywatelskiego. Zmiana mentalności dzieci pozwoli tym osobom, gdy będą już pełnoletnie, częściej sięgać do mediacji, jako sposobu rozwiązywania konfliktów.

 


[1]  Jan Zamoyski - w akcie fundacyjnym Akademii Zamojskiej, 1600r. Pierwotny cytat jedynie sparafrazowany przez Stanisława Staszica w Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego, 1787r. - zob. Sławomir Leśniewski, 
Jan Zamoyski, Hetman i polityk, Warszawa 2008. 

[2]  Ustawa z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz. U. 2010, Nr 33, poz. 178 ze zm.).

[3]  Piotr Górecki, Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich. Komentarz, komentarz do preambuły, Oficyna 2007.

[4]  Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. 1991,  Nr 120, poz. 526).

[5]  Europejska Konwencja o wykonywaniu praw dzieci z dnia 25 stycznia 1996r. (Dz.U. 2000, Nr 107, poz. 1128).

[6]  „Bo szkoły najprzód otwierają źródła i przyczyny wszystkich cnót, na których zasię, jak na fundamentach postawione są prawa, którymi Rzeczpospolita bywa rządzona…Rodzicielką najlepszych praw jest szkoła” – Andrzej Frycz Modrzewski, O poprawie Rzeczypospolitej, Księgi jedne. O szkole.

[7]  Elżbieta Żuchowska – Czwartosz, Konflikt jako szansa dla edukacji obywatelskiej dzieci i młodzieży,
[w:] Agnieszka Rękas (red.), Mediacja – nowa droga rozwiązywania sporów, Wolters Kluwer 2011, s. 50 – 53.

[8] Zob. Andrzej Korybski, Alternatywne formy rozwiązywania sporów w U.S.A. Studia teoretyczno prawne. Lublin 1993,  s. 144 oraz powołana tam literatura;  Adam Zienkiewicz, Studium mediacji. Od teorii ku praktyce. Warszawa 2007, s. 257 – 264.

[9]  Adam Zienkiewicz, Studium mediacji… s. 142, 148.

[10] Ibidem, s.172; Lech Morawski, Proces sądowy a instytucje alternatywne (na przykładzie spraw cywilnych),
P. i P. 1993,  z. 1, s. 22; „Na sędziego to też należy, spory, ile może, tłumić, a strony, chociaż już wybaczywszy ich sprawę, do jednania ciągnąć…Jeżeli że nie masz nadziei o ich zgodzie, toż dopiero sędzia…niech uczyni…wyrok” – Andrzej Frycz Modrzewski, O poprawie Rzeczypospolitej, rozdział XVI o sądach i sędziach.

[11] Zob. Grzegorz Harasimiak, Mediacja w polskim modelu postępowania z nieletnimi, Przegląd Prawa Karnego 2004, nr 23, s .5.

[12] Takie ujęcie postępowania mediacyjnego na gruncie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich budziło pewne zastrzeżenia, gdyż przepis art. 3a u.p.n. nie akcentuje jednoznacznie celów mediacji – tak Piotr Górecki, Komentarz do art. 3a ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, Oficyna 2007.

[13] Zob. uzasadnienie projektu zmiany ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich (Sejm RP VII kadencji, 
Nr druku: 1130, http://www.sejm.gov.pl).

[14] Ustawa z dnia 30 sierpnia 2013r. o zmianie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013, poz.1165). Mocą tej ustawy zastąpiono dotychczasowe przepisy art. 33 – 55 u.p.n., regulujące odrębne dotąd postępowanie wyjaśniające i postępowanie rozpoznawcze, nowym rozdziałem 1a, normującym w całości przebieg zunifikowanego postępowania, prowadzonego przez sąd rodzinny, oraz uzupełnieniem i modyfikacją w niezbędnym zakresie przepisów rozdziału 1 tego działu.




                                                                                                                               Dr Elżbieta Koszel

                                                                                                                              Sędzia Sądu Okręgowego w Zamościu

                                                                                                                              Koordynator do spraw mediacji,

                                                                                                                             Odpowiedzialna za edukację prawną dzieci i młodzieży                                                                                                                                      



 

Rejestr zmian dla: Edukacja

Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Jolanta Sobstyl
Dokument z dnia:
2017-07-21
Publikacja w dniu:
2017-07-21
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Jolanta Sobstyl
Dokument z dnia:
2017-07-21
Publikacja w dniu:
2017-07-21
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
b/d
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
b/d
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
b/d
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
b/d
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-27
Publikacja w dniu:
2017-04-27
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d
Podmiot odpowiedzialny:
Sąd Okręgowy w Zamościu
Wytworzył:
Jolanta Sobstyl - Redaktor
Opublikował:
Administrator
Dokument z dnia:
2017-04-20
Publikacja w dniu:
2017-04-20
Opis zmiany:
b/d